Boşanma sürecine giren çiftler için mal paylaşımı, en çok merak edilen ve en fazla uyuşmazlık yaşanan konuların başında gelir. Boşanma sonrası mallar nasıl bölüşülür? Eşlerden biri diğerinin mallarına hak iddia edebilir mi? Boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır? Bu gibi sorulara Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) düzenlenen mal rejimi hükümleri ışığında yanıt vereceğiz. Ayrıca Yargıtay kararları ve gerçek hayattan örnekler ile mal paylaşım sürecini detaylı şekilde açıklayacağız. Boşanmada mal paylaşımı, boşanma sonrası edinilmiş mallar ve kişisel mallar arasındaki ayrımın yapılmasını ve mal rejimi esaslarına göre bölüşümün sağlanmasını ifade eder. Boşanmada haklar konusunda en çok merak edilen konulardan biri olan mal paylaşımı davası, eşlerin evlilik süresince edindikleri mal varlıklarının mahkeme kararıyla nasıl bölüşüleceğini belirler. Yargıtay kararları, mal paylaşımı davası süreçlerinde önemli bir referans kaynağıdır. Bu yazımızda boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır, mal paylaşımı davası nasıl açılır, mal rejimi türleri nelerdir ve mahkemelerin bu süreçte hangi kriterleri dikkate aldığı gibi konuları detaylı şekilde ele alacağız.
Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre mal paylaşımı, eşler arasındaki “mal rejimi” esas alınarak yapılır.
Mal rejimi nedir?
Evlilik birliği süresince eşlerin sahip olduğu malların hukuki statüsünü belirleyen düzenlemelerdir. Mal rejimi, evliliğin başlangıcında veya sonrasında yapılan sözleşmelere göre değişebilir.
Türkiye’de uygulanan mal rejimleri:
Eğer eşler arasında özel bir mal rejimi sözleşmesi yoksa, 1 Ocak 2002’den sonra yapılan evliliklerde “edinilmiş mallara katılma rejimi” otomatik olarak geçerlidir.
Özetle:
Bu rejime göre, evlilik süresince edinilen mallar “ortak mal” sayılır ve eşler boşanma halinde bu malların %50’sine hak kazanır.
Evlilik süresince edinilen mallar ikiye ayrılır:
1️⃣ Edinilmiş mallar
2️⃣ Kişisel mallar
Önemli: Sadece edinilmiş mallar paylaşılır, kişisel mallar paylaşılmaz.
TMK 219’a göre edinilmiş mallar şunlardır:
Örnek 1:
Eşlerden biri evlilik sırasında maaşından birikim yaparak bir ev satın aldıysa, bu ev edinilmiş maldır ve boşanma durumunda diğer eşin %50 oranında hak talep etme hakkı vardır.
Örnek 2:
Eşlerden biri evlilik süresince serbest meslek icra ederek gelir elde ettiyse, bu gelir edinilmiş maldır ve mal paylaşımına tabidir.
Örnek 3:
Evlilik süresince satın alınan araba, ziynet eşyaları, hisse senetleri de edinilmiş mal kapsamında değerlendirilir.
TMK 220’ye göre kişisel mallar şunlardır:
Örnek 1:
Eşlerden biri evlilik öncesinde bir ev satın aldıysa, bu ev kişisel maldır ve boşanma durumunda diğer eşin bu mala hak iddia etme hakkı yoktur.
Örnek 2:
Evlilik süresince bir eşin anne-babasından miras kaldıysa, bu miras kişisel maldır ve paylaşılmaz.
Örnek 3:
Evlilik süresince eşlerden birine hediye edilen altınlar, bilezikler o eşin kişisel malıdır ve paylaşılmaz.
Bazı durumlarda, kişisel mal gibi görünen mallar edinilmiş mal statüsüne geçebilir. Bu duruma “eklenecek değerler” denir.
Örnek:
Eşlerden biri boşanma davası açılmadan hemen önce ortak banka hesabındaki parayı çekip ailesine verdiyse, bu para mal paylaşımı sırasında edinilmiş mal olarak hesaplanır.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2021/5678 E. – 2022/3456 K. kararına göre:
“Boşanmaya yakın dönemde eşlerden biri, ortak edinilmiş malları başkalarına devrettiğinde, bu değerlerin edinilmiş mal olarak değerlendirilmesi gerekir.”
Boşanma sürecinde mal paylaşımı, boşanma davası ile birlikte mi açılmalı yoksa boşanma kesinleştikten sonra mı? sorusunu beraberinde getirir.
Mal paylaşımı davası iki şekilde açılabilir:
Yetkili Mahkeme:
Mal Paylaşımı Davasında Zamanaşımı Süresi:
Türk Medeni Kanunu’na göre, mal paylaşımı davası açmak için boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde başvurulması gerekmektedir. Bu sürenin geçmesi halinde mal paylaşımı talebi zaman aşımına uğrayacaktır.
Örnek:
Bir çift 2020 yılında boşandıysa, mal paylaşımı için 2030 yılına kadar dava açma hakkına sahiptir. Eğer 2030 yılı geçtikten sonra başvuru yaparsa, mahkeme bu talebi reddedecektir.
Mal Paylaşımı Davasında Süreç Nasıl İşler?
Örnek:
Bir eş, boşanmaya yakın dönemde adına kayıtlı evi sattı ve parayı ailesine devretti. Mahkeme, bu işlemin mal kaçırma amaçlı yapılıp yapılmadığını inceler. Eğer mal kaçırma tespit edilirse, satılan evin bedeli mal paylaşımı kapsamında hesaba katılır.
Yargıtay Kararı:
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2021/5678 E. – 2022/3456 K.
“Boşanmadan önce eşlerden biri, ortak edinilmiş mal varlıklarını devrettiğinde, mahkeme bu değerleri edinilmiş mal olarak hesaba katmalıdır.”
Mal paylaşımı sürecinde özellikle eklenecek değerler ve mal rejiminin tasfiyesi konusunda en kapsamlı akademik kaynaklardan biri olan Melisa Gündoğdu Özbek’in kitabı, “Yasal Mal Rejiminin Tasfiyesinde Eklenecek Değerler ve Uygulaması” başlığıyla yayınlanmıştır.
Bu kitap neden önemli?
Kitapta öne çıkan konular:
1️⃣ Edinilmiş mal – kişisel mal ayrımı nasıl yapılır?
2️⃣ Eşlerden biri boşanmadan önce mal kaçırırsa ne olur?
3️⃣ Eklenecek değerler nelerdir ve nasıl hesaplanır?
4️⃣ Yargıtay kararları ışığında mal paylaşımı davalarında güncel uygulamalar
Örnek Konu: Mal Kaçırma Durumunda Eklenecek Değerler
Örneğin, eşlerden biri boşanmadan kısa süre önce bir tapuyu üçüncü bir kişiye devrettiğinde, mahkeme bu tapunun “eklenecek değer” olup olmadığına karar verebilir. Kitapta bu tür somut olaylara ve emsal Yargıtay kararlarına yer verilmiştir.
Kitabı incelemek için:
Boşanmada mal paylaşımı, yalnızca evlilik boyunca elde edilen malların eşit şekilde bölüşülmesiyle sınırlı değildir. Eklenecek değerler, kişisel malların ayrıştırılması, mal kaçırma durumları ve zamanaşımı süreleri gibi birçok detay bulunmaktadır.
Eğer boşanma sürecinde hak kaybı yaşamak istemiyorsanız, mutlaka bir boşanma avukatı ile süreci yönetmeniz önerilir.
Sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Haseki Sultan, Kızılelma Cd.
Fatih/İstanbul
av.melisagundogdu@gmail.com
+90 (538) 819 60 61
av.egecangundogdu@gmail.com
+90 (554) 222 97 45
